ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ខ្ញុំបានឃើញការពិភាក្សាជាច្រើនអំពីប្រទេសមួយ ដែលកំពុងសិក្សា ឬយកអក្សរខម ទៅប្រើប្រាស់ក្នុងបរិបទផ្សេងៗ។ នេះជារឿងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនចង់វែកញែកថា នរណាជាម្ចាស់ ឬនរណារៀនពីនរណានោះទេ។
អ្វីដែលខ្ញុំបារម្ភជាងគេ គឺការប្រើប្រាស់ ភាសាខ្មែរ និងអក្សរខ្មែរ នៅក្នុងពិភពឌីជីថល។
ជាការពិត ការប្រើភាសាបរទេសមិនមែនជារឿងថ្មីឡើយ។ តាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំងមក ក៏មានពាក្យបារាំងជាច្រើនចូលមកប្រើក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ សព្វថ្ងៃ យើងក៏ប្រើពាក្យអង់គ្លេសជាច្រើនក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា ការអប់រំ និងអាជីវកម្ម។ នេះជាផ្នែកមួយនៃការអភិវឌ្ឍ និងការទំនាក់ទំនងជាមួយពិភពលោក។
ប៉ុន្តែ បញ្ហាដែលខ្ញុំគិតថាគួរយកចិត្តទុកដាក់ គឺតើភាសាខ្មែរមានវត្តមានគ្រប់គ្រាន់នៅលើឌីជីថលដែរឬទេ?
- តើមានមាតិកាភាសាខ្មែរគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយឬទេ?
- តើកម្មវិធី និងសេវាកម្មឌីជីថលគាំទ្រភាសាខ្មែរបានល្អប៉ុណ្ណា?
- តើយើងកំពុងសរសេរភាសាខ្មែរឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ឬក៏កាន់តែបោះបង់វាចោលនៅលើបណ្ដាញសង្គម?
- តើមានអ្នកកំពុងបង្កើតវចនានុក្រម ឯកសារ ទិន្នន័យ ឬបច្ចេកវិទ្យាដែលជួយឱ្យ AI និងកម្មវិធីនានាយល់ភាសាខ្មែរកាន់តែប្រសើរដែរឬទេ?
ខ្ញុំមិនបារម្ភថា ភាសាខ្មែរនឹងបាត់បង់ដោយសារមានអ្នកដទៃរៀនវានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ខ្ញុំបារម្ភថា ប្រសិនបើយើងខ្លួនឯងមិនបន្តប្រើប្រាស់ មិនបង្កើតមាតិកា មិនអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាដែលគាំទ្រភាសាខ្មែរ នោះវត្តមានរបស់ភាសាខ្មែរនៅក្នុងពិភពឌីជីថលអាចនឹងនៅមានកម្រិត។
ការអភិរក្សភាសានៅសម័យនេះ មិនមែនមានតែនៅក្នុងសៀវភៅ ឬថ្នាក់រៀនប៉ុណ្ណោះទេ។ វាស្ថិតនៅលើ Google, AI, បណ្ដាញសង្គម, កម្មវិធីទូរសព្ទ, វេបសាយ និងទិន្នន័យឌីជីថលដែលយើងបង្កើតរៀងរាល់ថ្ងៃ។
បើចង់ឱ្យភាសាខ្មែររឹងមាំ មិនមែនគ្រាន់តែនិយាយថា “ស្រឡាញ់ភាសាខ្មែរ” នោះទេ តែត្រូវប្រើវា បង្កើតមាតិកាជាភាសាខ្មែរ និងជួយឱ្យភាសាខ្មែរមានវត្តមានកាន់តែច្រើននៅក្នុងពិភពឌីជីថល។ អត្ថបទពី៖ ជី សុផាត - Sophat Chy