ពាក្យថា "និយាម" (Niyāma) នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមានន័យថា "ច្បាប់ធម្មជាតិ ឬសេចក្តីពិតដ៏ទៀងទាត់នៃធម្មជាតិ" ដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយខ្លួនឯង ដោយគ្មានព្រះអាទិទេព ឬបុគ្គលណាម្នាក់ជាអ្នកបង្កើត ឬបញ្ជាឡើយ ។
នៅក្នុងសកលលោកទាំងមូល ធម្មជាតិត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ធំៗចំនួន ៥ (ហៅថា ធម្មនិយាម ៥) ហើយក្នុងនោះ "ចិត្តនិយាម" និង "កម្មនិយាម" គឺជាច្បាប់ពីរយ៉ាងសំខាន់ដែលពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងរវាង ចិត្ត និង ទង្វើរបស់មនុស្ស ៖
១. ចិត្តនិយាម (Citta-niyāma) — ច្បាប់ធម្មជាតិនៃចិត្ត
ចិត្តនិយាម គឺជាច្បាប់ដែលគ្រប់គ្រងលើដំណើរការ គំរូ និងលំដាប់លំដោយនៃការកើតរលត់របស់ចិត្ត ។
• ខណៈចិត្ត និងលំដាប់លំដោយ៖ ធម្មជាតិនៃចិត្តមិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់នោះទេ ។ ដូចដែលបានសិក្សាដឹងហើយថា ពេលមានរូបារម្មណ៍មកប៉ះភ្នែក វាតែងតែដើរតាមលំដាប់លំដោយពី អតីតភវង្គ ភវង្គចលនៈ ភវង្គុបច្ឆេទ បញ្ចទ្វារាវជ្ជនៈ... រហូតដល់ជវនចិត្ត និងតទាលម្ពណចិត្ត (គ្រប់ ១៧ ខណៈ) ។ នេះជាដំណើរការស្វ័យប្រវត្តិនៃច្បាប់ចិត្តនិយាម ។
• ល្បឿននៃការកើតរលត់៖ ចិត្តកើតឡើង ដឹងអារម្មណ៍ រួចក៏រលត់ទៅវិញក្នុងល្បឿនដ៏លឿនបំផុត ។ គ្មានអ្នកណាអាចបញ្ជាឱ្យចិត្តកើតឡើងពីរឬបីក្នុងពេលតែមួយបានឡើយ គឺត្រូវតែកើតរលត់ម្តងមួយខណៈៗជានិច្ច ។
• ការដឹងអារម្មណ៍៖ ធម្មជាតិនៃចិត្តគឺត្រូវតែមាន "អារម្មណ៍" (ដូចជា រូប សំឡេង ក្លិន រស ការប៉ះពាល់ ឬគំនិត) សម្រាប់ដឹង ។ បើគ្មានអារម្មណ៍មកទង្គិចទេ ចិត្តក៏មិនអាចដឹងអ្វីបានដែរ ។